Crisis in Iran: welke impact voor Belgische bedrijven?

Wat u moet onthouden

• De crisis in het Midden-Oosten zal leiden tot een groeivertraging en hogere inflatie, zelfs in een pessimistisch scenario van stagflatie. 
• We zien nu al een stijging van de energiekosten, die gevolgd zou moeten worden door een globalere prijsstijging.
• Bepaalde economische sectoren worden bijzonder hard getroffen: transport, olie, chemie, bouw …
• Europa en de Belgische bedrijven moeten onafhankelijker worden en zich diversifiëren: fossiele energie, exportmarkten, supply chain …
• Schokken worden de norm. Bedrijven moeten zich daarop voorbereiden om veerkrachtiger te worden.

Stijgende energieprijzen, dalend vertrouwen …

Op 28 februari 2026 wordt Iran geraakt door luchtaanvallen. Het conflict breidt zich bijna onmiddellijk uit naar de regio. De Straat van Hormuz is geblokkeerd en de wereldeconomie loopt vast zoals we dat al meer dan 50 jaar niet meer zagen. Maar wat is de impact op Belgische bedrijven? Koen De Leus vertelt ons erover.

"De meest zichtbare effecten van de crisis vandaag zijn de stijgende olie- en gasprijzen, en dus ook de transport-, verwarmings- en elektriciteitskosten. Die stijgingen treffen zowel particulieren als bedrijven. Met als gevolg niet alleen een daling van de koopkracht, maar ook van het vertrouwen van ondernemers en consumenten."

… en uitgestelde economische effecten

Naast de impact op de energieprijzen worden nog andere stijgingen verwacht, waardoor de inflatie fors zal stijgen. "We verwachten een globalere prijsstijging, en dat om verschillende redenen. De stijgende olieprijzen zullen bijvoorbeeld een weerslag hebben op de plasticprijzen. Nog een voorbeeld? Veel meststoffen komen uit het Midden-Oosten, en ook de prijs ervan stijgt. Dat heeft een rechtstreekse impact op de landbouwsector, die onder meer de groenteprijzen dreigt te beïnvloeden."

Transport, chemie, bouw … De meest blootgestelde economische sectoren 

"De sectoren die mij het meest blootgesteld lijken in België? Chemie, olie, transport en bouw. De blokkering van de Straat van Hormuz leidt niet alleen tot hogere prijzen, maar ook tot een risico op tekorten", vervolgt Koen De Leus. "En de economische sectoren die de geïmpacteerde grondstoffen nodig hebben, zullen dus als eerste geraakt worden. Bedrijven die veel energie verbruiken zijn uiteraard betrokken, maar zij zijn niet de enige. Er is bijvoorbeeld een groot risico op een tekort aan helium, dat grotendeels in het Midden-Oosten geproduceerd wordt. Dat is echter een onmisbare grondstof voor de productie van computerchips, wat gevolgen kan hebben voor de bedrijven die ze nodig hebben."

Een zwakkere concurrentiepositie voor onze bedrijven? 

Ook al zijn de economische gevolgen wereldwijd, heeft de huidige crisis meer gevolgen voor Europese en Belgische bedrijven? Koen De Leus: "Europa importeert grotendeels zijn energie, in tegenstelling tot de VS die veel minder afhankelijk zijn van de buitenwereld en zelfs olie en gas exporteren. Die gasprijs daalt momenteel trouwens op de Amerikaanse markt! En dat maakt onze bedrijven kwetsbaarder en iets minder concurrerend."

Impact van inflatie op loonkosten

En op Belgisch niveau? "Voor onze bedrijven zal de inflatie een aanzienlijke impact hebben. Ze zal in 2026 rond de 3,5% schommelen, en misschien zelfs 5% of meer als de crisis tot het einde van het jaar aanhoudt", antwoordt Koen De Leus. "Gezien het Belgische mechanisme van automatische indexering zou dit zich in het basisscenario kunnen vertalen in een stijging van de lonen met 4% in 2027. Ook al zou de stijging van de loonkosten als gevolg van de inflatie zich ook in andere landen moeten doorrekenen, toch zal dit later gebeuren dan in België. En dus met intussen een zwakkere concurrentiepositie voor onze bedrijven."

Welke scenario's voor de Belgische economie? 

Koen De Leus: "We gaan in elk geval uit van een vertraging van de economie. In de veronderstelling dat de situatie snel gedeblokkeerd wordt, zou de voor de crisis geraamde groei van 1% voor 2026 zakken naar 0,7%. Als de Straat van Hormuz enkele weken of maanden langer geblokkeerd blijft, zal de groei wellicht sterker dalen tot 0,4%. En in de meest pessimistische hypothese dat het conflict minstens tot het einde van het jaar aanhoudt, kan men een stagflatiesituatie verwachten. Dat wil zeggen geen groei of zelfs een lichte recessie, met tegelijk een hoge inflatie. Als we het hebben over stagflatie, dan komen er herinneringen aan de jaren 70 bij me op – hoewel ik toen nog heel jong was – en dat is een beetje eng. Is er echt een nieuw tijdperk begonnen?"

Wanneer een opeenvolging van economische schokken de norm wordt 

De coronacrisis, oorlog in Oekraïne, conflicten in het Midden-Oosten … Als we de evolutie van de voorbije jaren bekijken, zien we de opkomst van een wereld en economische verhoudingen die radicaal verschillen van wat we al kenden. "80% van de grote schokken van de voorbije 15 jaar concentreerde zich op de periode van 2020 tot nu", herinnert Koen De Leus zich. "Die versnelde opeenvolging van schokken is ergens het nieuwe normaal geworden. En bedrijven en ondernemers moeten zich daaraan aanpassen om vooruit te geraken."

Er bestaan financiële mechanismen en producten waarmee bedrijven zich kunnen beschermen tegen bepaalde schokken, bijvoorbeeld tegen stijgende olieprijzen of valutavolatiliteit. "Maar dat is niet noodzakelijk een realistische oplossing voor kmo's en kleine ondernemers. Want die tools zijn soms technisch en misschien zelfs te complex om uit te rollen voor een kleine organisatie", nuanceert Koen De Leus.  

Ons losmaken van onze afhankelijkheden 

Maar wat moeten kmo's en ondernemers, maar ook onze economieën doen om de nieuwe context aan te pakken? "Het is essentieel dat we ons losmaken van onze afhankelijkheden", antwoordt Koen De Leus. "De huidige crisis toont aan hoe belangrijk de huidige energietransitie is om Europa vrij te maken van fossiele brandstoffen. We moeten ook leren hoe we ons van de VS kunnen bevrijden, zowel voor onze export als voor onze defensie. En dat geldt natuurlijk ook voor ons gebruik van grondstoffen uit China. Europa gaat in die richting vooruit, onder meer door nieuwe handelsakkoorden te sluiten met landen als India, die uit het Mercosur-handelsakkoord en Australië."

Veerkrachtdoelstelling voor Belgische kmo's en ondernemers

"Die diversificatielogica moet ook Belgische ondernemers stimuleren", merkt Koen De Leus op. "Deze opening naar nieuwe markten, dat zijn kansen die ondernemers moeten grijpen. Maar diversificatie is net zo belangrijk in de upstream supply chain. Vermijd afhankelijk te zijn van 1 leverancier en zorg voor back-upoplossingen in geval van een storing. Dat is essentieel om te voorkomen dat de productie vertraagd of stilgelegd wordt in geval van een crisis die een leverancier verlamt."

Overgang van 'Just in Time' naar 'Just in Case'

Met andere woorden, kmo's en ondernemers moeten veerkrachtiger worden. "Onze bedrijven moeten in staat zijn om de komende schokken en crisissen op te vangen. Dat houdt onder meer in dat we ons voorbereiden op alle 'worstcasescenario's'. En op basis daarvan overstappen van een 'Just in Time'- naar een 'Just in Case'-logica, om altijd een optie klaar te hebben voor onverwachte gebeurtenissen."

Nu investeren om morgen sterker te staan

Hoewel ze financiële gevolgen heeft, vindt Koen De Leus die voorbereiding de moeite waard. "Ja, dat kan duurder zijn, maar het zal vooral bedrijven veerkrachtiger en sterker maken. In geval van een schok zal uw bedrijf sterker zijn dan de concurrentie. Waar het slechts enkele dagen zal duren om u aan te passen, zullen minder goed voorbereide bedrijven maanden nodig hebben om de situatie te herstellen. En klanten waaraan ze niet meer kunnen leveren, kunnen bij u langskomen. 

De vraag is dus niet meer of er nog een schok komt, en of die vermeden kan worden. Vandaag is de grote uitdaging om voldoende voorbereid, veerkrachtig en wendbaar te zijn om ermee om te gaan", besluit Koen De Leus.