Investeringskansen in een gefragmenteerde wereld
5 min
- Geopolitiek verschuiven we naar een multipolair systeem (Verenigde Staten, China, Iran, etc.), waarbij de machtsbalans gebaseerd is op strategische troeven eerder dan te steunen op één dominant machtsblok.
- Hedendaagse conflicten en afhankelijkheid van hulpbronnen (energie, kritische mineralen) herdefiniëren economische en militaire prioriteiten. Investeren in deze sectoren is cruciaal voor zowel staten als bedrijven.
- Allianties en handelsakkoorden vermenigvuldigen zich om kwetsbaarheden af te dekken, eerder gedreven door een logica van strategische dan unilaterale afhankelijkheid.
De wapenstilstand die in de lucht hing, is een feit. Donald Trump had zich in zijn retoriek en gebruikelijke stijl zo vastgereden in het zand van het Midden-Oosten, dat er een goed bedoelde of geënsceneerde reddingsboei van Pakistan nodig was om te landen op de plaats die het meest wenselijk was voor beide partijen: toch maar niet alle infrastructuur in het Midden- Oosten vernietigen.
Los van het menselijke lijden dat nu hopelijk vermindert, blijven er heel wat vragen: hoe duurzaam of broos is dit allemaal, hoe zal de gouden eeuw voor het Midden-Oosten eruitzien die Trump heeft afgekondigd, en wat zal de uiteindelijke impact op de wereldeconomie zijn? En niet in het minst: hoe zal het ‘beheer’ van de Straat van Hormuz gebeuren?
Wat we voor de langere termijn meenemen vanuit strategisch perspectief, is dat we meer dan ooit in een gefragmenteerde wereld leven. Nadat drones en nieuwe technologieën hun opmars hebben gemaakt op het slagveld, is de logica van een militair conflict zelf veranderd. Net zoals forten minder belangrijk werden na de uitvinding van kanonnen en buskruit, lijken vandaag vliegdekschepen en tanks minder oppermachtig te zijn.
Een multipolaire wereld
De VS blijven tot nader order het machtigste land ter wereld. Toch moest het vorig jaar, na zijn dreigement van importtarieven tot 130%, op de knieën toen China riposteerde met het terugschroeven van de export van bepaalde zeldzame aardmetalen. Een gelijkaardig scenario speelt zich vandaag af in het Midden-Oosten. Ondanks de militaire overmacht van de VS, wordt het naar de onderhandelingstafel gedwongen omdat Iran een heel belangrijk strategisch actief in handen heeft: de toegangspoort tot ‘s werelds belangrijkste energieader.
De wereld is geëvolueerd van bipolair (tot de jaren 90: VS versus Sovjet-Unie) naar unipolair, met de VS als absolute hegemoon te midden van internationale samenwerkingen en afhankelijkheden, tot multipolair. We zitten in een geopolitiek tijdperk waarin politiek en veiligheid opnieuw primeren op economische efficiëntie. “Het is een breuk met het verleden, geen transitie”, zei Mark Carney, de Canadese premier, in zijn opzienbarende toespraak in Davos. “Je kan niet leven binnen de leugen van wederzijds voordeel door integratie, wanneer die integratie net de bron wordt van je ondergeschiktheid.”
Voor middelgrote mogendheden is dit een erg uitdagende en bedreigende omgeving. Maar hegemonen kunnen hun relaties niet blijvend monetariseren. “Bondgenoten zullen diversifiëren om zich in te dekken tegen onzekerheid”, aldus Carney. 2025 was al een uitzonderlijk actief jaar in het sluiten van vrijhandelsakkoorden. En 2026 belooft de voortzetting van die trend. Het unieke aan die akkoorden is dat heel wat grote spelers (EU, India, EFTA, Mercosur, Canada, enz.) ze tegelijkertijd sloten met veel verschillende partners. “Gezamenlijke investeringen in weerbaarheid zijn goedkoper dan dat iedereen zijn eigen vestingen bouwt.”
Investeringskansen
Deze breuk met het verleden resulteert in een gefragmenteerdere, complexere en volatielere wereld. Een wereld waarin technologie en toegang tot energie en grondstoffen meer dan ooit strategisch zijn. Voor investeerders liggen daar gigantische kansen. Technologie blijft een no-brainer in elke portefeuille. Daarnaast is en blijft dit de grootste stierenmarkt voor grondstoffen in de wereldgeschiedenis. Dat verandert niet omdat de olieprijs momenteel wat daalt. De Verenigde Staten hebben begrepen dat ze te afhankelijk zijn van kritische mineralen en zullen daar massaal in investeren. China zal meer dan ooit onafhankelijk willen zijn op energievlak. The race is on.
Ook Europa wordt wakker in die nieuwe realiteit. Als het meer wil zijn dan een omstander in de geschiedenis, moet het nadenken over energie-onafhankelijkheid. Plannen voor de bouw van een Europees geïntegreerd elektriciteitsnetwerk liggen op tafel. Maar zoals altijd is het een verhaal van goede plannen en trage realisatie. Daarnaast moet Europa ook zijn afhankelijkheid van allerlei grondstoffen en technologie van zich afschudden. Of diversifiëren. Dat zal uiteindelijk bepalen of het ook voor ons een gouden eeuw wordt in deze gefragmenteerde wereld, of dat we de speelbal blijven van andere naties. Bedrijven die kunnen helpen in het afbouwen van die kwetsbaarheden zijn de investeringskansen van vandaag. Onder welke vorm de Straat van Hormuz straks weer opengaat, is hiervoor van minder belang.
Koen De Leus & Philippe Gijsels