ISO 20022: wat verandert er voor mijn betalingen in november 2026?

Voor wie geldt de nieuwe ISO 20022-standaard? 

De standaard geldt voor alle bedrijven die betalingen initiëren (binnenlands, grensoverschrijdend of in vreemde valuta). Als opdrachtgevers van de betaling zijn het de bedrijven die beschikken over de volledige gegevens van hun tegenpartijen (leveranciers, partners enz.). Daarom moeten ze hun systemen tegen 15 november 2026 aanpassen, zodat de betaalgegevens in een gestructureerd formaat worden verzonden.  
 
Ondernemers waren al verplicht om het adres van de tegenpartij te vermelden. Alleen de structuur van het adres en het communicatieformaat tussen financiële instellingen verandert.
 
Minstens 2 gestructureerde velden in het betaalbericht zijn verplicht in te vullen:

• De landcode
• De naam van de gemeente 

Voor betalingen naar het buitenland kunnen meer gestructureerde gegevens nodig zijn. Raadpleeg daarvoor de Currency Guide van BNP Paribas. Niet-conforme betalingsinstructies worden verworpen.

Wat houdt de ISO 20022-norm in? 

ISO 20022 is een internationale standaard die de uitwisseling van financiële gegevens moderniseert. Het oude SWIFT MT-bericht wordt vervangen door gestructureerde XML-berichten (MX). Die migratie verloopt geleidelijk en werd ingezet in 2019. In 2025 werd ze uitgebreid naar de marktinfrastructuren en de interbancaire netwerken, en vanaf uiterlijk 15 november 2026 geldt de verplichting voor bedrijven. 

Vanaf die datum moeten zij de adresgegevens van alle tegenpartijen van de betaling (begunstigden en tussenpersonen) gestructureerd of hybride invullen in de daartoe bestemde velden.

Wat is het belang van ISO 20022 voor mijn bedrijf? 

De overstap naar de ISO 20022-standaard, en met name naar het nieuwe pain.001-formaat voor betaalberichten, biedt ook voor u voordelen:  

• Verbeterde, volledig geautomatiseerde verwerking (STP)
• Minder handmatige ingrepen en minder fouten 
• Verbeterde gegevenskwaliteit en -integriteit in de volledige levenscyclus van betalingen
• Makkelijker naleven van wereldwijde regelgevings- en controlevereisten 

Past u ISO 20022 niet toe? Dan zijn dit de mogelijke gevolgen: 

• Weigering van betalingen wanneer verplichte informatie ontbreekt
• Inkorting van reconciliatiegegevens of informatie over tegenpartijen 

Wat zijn de deadlines? 

Algemene deadline 

15 november 2026 is de algemene deadline. Vanaf die datum worden betalingen zonder gestructureerde of hybride postadressen door SWIFT en de marktinfrastructuren (bv. TARGET2, CHAPS, EBA STEP2) verworpen.

Gebruikers van externe bankdiensten 

Als u een externe bankdienst gebruikt, let er dan op dat de betalingsinstructies tegen 1 juli 2026 het gestructureerde of hybride adres van de schuldenaar bevatten. Zo voorkomt u een weigering door SWIFT.  

Voor de gebruikers van onze digitale kanalen

We passen de schermen en invoervelden in onze mobiele en online kanalen tijdig aan, zodat gebruikers geen fouten kunnen maken bij het registreren van individuele betalingen.

Wat als een bericht niet-conform is? 

Niet-conforme berichten worden systematisch verworpen om: 

• Achterstand in de verwerking te voorkomen
• Extra operationele belasting te voorkomen 

Wat moet ik doen? 

1. Bekijk uw huidige systemen voor het initiëren van betalingen en de gebruikte gegevensformaten, inclusief legacy-formaten zoals MT101 of eigen systemen.
   
   
2. Controleer de in uw databases opgeslagen adressen en zet ze om in gestructureerde adressen, met ten minste: 
• De landcode (ISO-formaat, 2 letters) 
• De naam van de gemeente 
3. Werk vóór 15 november 2026 (valutadatum) al uw betalingsinstructies bij op basis van de hybride of volledig gestructureerde adresformaten – inclusief verrichtingen met datum in de toekomst, doorlopende betalingsopdrachten en terugkerende instructies in Connexis.
   Als u dat niet geregeld krijgt, doe dan rond die datum geen belangrijke betalingen.
   
   
4. Zorg ervoor dat vanaf 15 november 2026 (valutadatum) alle opgegeven postadressen hetzij het volledig gestructureerde, hetzij het hybride formaat gebruiken voor: 
• De schuldenaar (verplicht voor rekeningen bij externe banken; BNP Paribas verstrekt die informatie als de gedebiteerde rekening gehouden wordt bij een instelling binnen de BNP Paribas-groep.) 
• De begunstigde 
• De uiteindelijke schuldenaar/begunstigde (waar van toepassing) 
• De tussenpersonen van de betaalketen, als er geen BIC-code beschikbaar is 
5. Ongeacht het gebruikte formaat (gestructureerd of hybride) moet u minimaal het volgende verstrekken:
• Gestructureerde naam van de gemeente 
• Gestructureerde landcode (ISO-formaat, 2 letters) voor elke partij die betrokken is bij de betaling 

Voor welke types betalingen en berichten wordt de ISO 20022-standaard gebruikt? 

Sinds 22 november 2025 zijn alle financiële instellingen overgestapt van SWIFT MT-berichten naar ISO 20022-XML-berichten voor alle grensoverschrijdende betalingen. De meeste belangrijke binnenlandse marktinfrastructuren (RTGS- en CSM-systemen) voerden de migratie al eerder uit. Concreet gaat het om verschillende types betalingen, waarvan dit de belangrijkste zijn:  

• Internationale betalingen
• RTGS-betalingen
• SEPA-overschrijvingen
• SEPA-instantoverschrijvingen
• SEPA-Direct Debit-mandaten (domiciliëringen) 

Waarom werd de standaard ontwikkeld? 

ISO 20022 biedt een antwoord op tal van beperkingen van MT-berichten. De standaard reikt duidelijk gedefinieerde structuren aan, waarin meer informatie wordt opgenomen. Dat verbetert de standaardisering en harmonisering van de gegevens. ISO 20022 is afgestemd op de nieuwste technologieën en kan ook gebruikt worden voor API’s en andere technologieën, met het oog op end-to-end-consistentie in bedrijfsprocessen.  

• Verbeteringen op het gebied van compliance: ISO 20022 is beter geschikt voor de verzending van alle door de regelgeving vereiste informatie over de partijen (betaler en begunstigde). Bovendien kan er op basis van de uitgebreidere gegevensdefinities efficiënter gefilterd worden in het kader van de bestrijding van witwaspraktijken (LBC/FT) en de toepassing van sancties. De MT-berichten ondersteunen geen volledig gestructureerde adressen en hebben bepaalde beperkingen. Dat maakt ze ongeschikt met het oog op de toekomstige gegevensvereisten.
• Engagement van de sector: in het kader van de overstap naar ISO 20022 voor grensoverschrijdende betalingen verbinden de financiële instellingen zich ertoe om de ingevoerde gegevens van opdrachtgevers en begunstigden die klant zijn bij hen, systematisch te structureren in duidelijk gedefinieerde adreselementen. 

Zijn er verschillen tussen landen of banken onderling? 

Formatteren van adressen 

Voor alle landen zijn er minimaal 2 verplichte velden voor de formattering van de adressen:

1. Gemeente: de plaats van de begunstigde (naam van de stad of gemeente) 
2. Land: het land waar de begunstigde gevestigd is 

Die 2 gegevens moeten verplicht in een gestructureerd formaat worden verstrekt om een correcte verwerking te garanderen en weigering van de betaalopdracht te voorkomen.  
 
Sommige landen kunnen bijkomende formatteringsregels opleggen of aanvullende gegevens vereisen, zoals: 

• Postcodes 
• Namen van provincies of staten 

Controleer altijd de specifieke vereisten van het land van bestemming om naleving te garanderen en vertragingen in de verwerking te voorkomen.  
Naast de info in onze Currency Guide vindt u ook de regels per land op de website swift.com (rubriek PMPG Country Guidance). 

Verplichtingen afhankelijk van de verrichting 

De aanwezigheid van de adressen is voornamelijk vereist voor internationale verrichtingen, waarbij het risico op fouten of niet-conformiteit met de regelgeving hoger is. Het adres van de begunstigde is:

• Verplicht voor bepaalde bestemmingen (bv. Canada, Saoedi-Arabië, Singapore enz.)
• Aanbevolen in andere gevallen 

Op de website van BNP Paribas Cash Management vindt u de lijst van landen waarvoor het adres van de begunstigde vereist is. Die lijst kan altijd worden aangepast wanneer landen nieuwe verplichte vereisten invoeren.  
 
Praktische hulpmiddelen: de Currency Guide van BNP Paribas geeft concrete richtlijnen voor het formatteren van uw internationale betalingsinstructies in meer dan 130 valuta. 

Wat gaat BNP Paribas Fortis controleren? 

Vanaf 15 november 2026 (datum van uitvoering van de betaling) controleert BNP Paribas Fortis de adresformaten in de betalingsinstructies. 
 
Wanneer een adres wordt opgegeven, controleert de bank minstens de aanwezigheid – maar niet de juistheid – van de volgende elementen:

• De landcode 
• De naam van de gemeente 

Elke betaling waarbij een van die 2 elementen ontbreekt, wordt automatisch verworpen. De validatieregels zijn van toepassing op volledig gestructureerde en hybride adressen. Betalingen met volledig ongestructureerde adressen worden verworpen.  

Validatie van de gegevens: 

• De landcode wordt gecontroleerd aan de hand van de Alpha-2-norm van de VN (ISO-formaat met 2 letters).
• De naam van de gemeente wordt niet gecontroleerd: de opdrachtgever van de betaling is verantwoordelijk voor de juistheid ervan. 

Belangrijk om te weten: aanduidingen zoals ‘niet verstrekt’, ‘onbekend’ of ‘n.v.t.’ leiden niet tot automatische weigering van de betaling. Maar ze kunnen wel leiden tot:  

• Achterstand in de verwerking
• Extra kosten voor onderzoek
• Weigering door de bank van de begunstigde 

Toepassingsgebied 

De controles van het adresformaat gelden voor alle types betalingen:  

• Internationale betalingen
• SEPA-betalingen (overschrijvingen en domiciliëringen)
• Binnenlandse betalingen, verwerkt via een marktinfrastructuur die compatibel is met ISO 20022 

Algemene regel 

Telkens als er een veld voor het postadres in een betalingsinstructie is opgenomen – zelfs als dat veld optioneel is – moet u de landcode en de naam van de gemeente verplicht invullen.

Wie kan mij helpen met de wijzigingen?  

We raden u aan om contact op te nemen met uw softwareleverancier (TMS, ERP of uw boekhouder). Die speelt een centrale rol in de migratie en kan u begeleiden bij de nodige aanpassingen van uw betaaltools.

Waar vind ik meer info? 

Lees meer over ISO 20022 in onze nieuwsbrief, of kijk voor meer info op de website van Febelfin. 
U kan ook terecht op de onderstaande websites: 

• ISO 20022-website: ISO 20022
• Swift.com: PMPG Country Guidance
• EPC-website: EPC guidance document