Sociaal voordeel en RIZIV-VAPZ: de pensioenbonus voor zorgberoepen

Wanneer u met pensioen gaat, zal het bedrag van het wettelijk pensioen dat de overheid u uitkeert, aanzienlijk lager zijn dan uw beroepsinkomen. Als zelfstandige is dat pensioen trouwens lager dan dat van werknemers en ambtenarenars: gemiddeld €1.243 bruto volgens PensionStat.be (cijfers van januari 2025), tegenover €2.046 bruto voor alle statuten samen.

Aanvullend pensioen: voordelig sparen

Om te vermijden dat dit uw toekomstige levensstandaard beïnvloedt, voorziet het pensioensysteem in België mechanismes waarmee u tegen interessante voorwaarden kan sparen voor later.

Als zelfstandige kan u met het aanvullend pensioen (ook de 2e pensioenpijler genoemd), dat rechtstreeks gelinkt is aan de beroepsactiviteit, nu al actie ondernemen.

De meeste van die aanvullende oplossingen werken volgens hetzelfde principe: u stort een bepaald bedrag waarmee u een aanvullend pensioenkapitaal opbouwt voor later. En u krijgt nu een fiscaal voordeel op het bedrag van die premies, waardoor u minder belastingen en in sommige gevallen ook minder sociale bijdragen betaalt.

Sommige zorgprofessionals hebben recht op een bijkomend aanvullend pensioen zonder zelf premies te betalen. Als ze aan bepaalde voorwaarden voldoen, ontvangen ze daarvoor een bijdrage van het RIZIV. Ze moeten wel een pensioencontract afsluiten bij een bank-verzekeraar, waarin de premie gestort wordt.

Sociaal voordeel en RIZIV-VAPZ: sparen zonder bijdragen te betalen

Artsen, tandartsen, apothekers, kinesitherapeuten, zelfstandige verpleegkundigen, logopedisten en vroedkundigen: als u geconventioneerd bent, kan u elk jaar een RIZIV-toelage krijgen. Die toelage is een gedeeltelijke compensatie voor het toepassen van de geconventioneerde tarieven.

Met de uitkering bouwt u een reserve op via een aanvullend pensioencontract, een RIZIV-VAPZ naar keuze. U krijgt het opgebouwde kapitaal op het moment van uw wettelijk pensioen. Het RIZIV-contract bevat naast pensioenopbouw ook solidariteitsprestaties die u de nodige bescherming bieden in bepaalde situaties: arbeidsongeschiktheid, ernstige ziekte, moederschap, overlijden …

Het sociaal voordeel en het RIZIV-VAPZ in de praktijk

Oefent u een van de medische beroepen uit die recht hebben op de RIZIV-tegemoetkoming en bent u geheel of gedeeltelijk geconventioneerd? Zo ontvangt u de premie:

• U kiest bij welke pensioeninstelling het RIZIV jaarlijks zijn tegemoetkoming zal storten.
• Uw RIZIV-contract voor een aanvullend pensioen wordt doorgaans geactiveerd op de ProGezondheid-portal van het RIZIV door de pensioeninstelling die u koos. Zodra dit gebeurd is, kan u er de details van het contract raadplegen.
• Elk jaar wordt uw premie gevalideerd door het RIZIV, onder meer op basis van uw prestaties.
• Het RIZIV stort de bijdrage zelf in uw pensioenovereenkomst. 10% van het bedrag gaat naar de solidariteitsprestaties, 90% wordt geïnvesteerd in uw pensioencontract.
• U ontvangt het spaarbedrag wanneer u met wettelijk pensioen gaat.
• Van dat pensioenkapitaal worden RIZIV-bijdragen (3,55%) en solidariteitsbijdragen (2%) afgehouden.
• Vervolgens wordt u belast op basis van het systeem van de fictieve rente: de volgende jaren (maximaal 13) moet u als natuurlijke persoon een klein percentage van het gestorte bedrag aangeven (maximaal 5%).

Bijdrage betaald door het RIZIV: welke uitkeringsdrempels en bedragen?

Naast de geconventioneerde tarieven koppelt het RIZIV de toekenning van zijn tegemoetkoming aan bepaalde prestatiecriteria. Het bedrag van de RIZIV-bijdrage hangt ook af van deze criteria en van uw beroep.

Wat betekent dit voor u? Hieronder vindt u de details van de voorwaarden en bedragen, gepubliceerd op de website van het RIZIV voor artsen, kinesitherapeuten, tandartsen, apothekers, verpleegkundigen, logopedisten en vroedkundigen.

Voor welke zelfstandigen?

Zelfstandigen met een eenmanszaak of een vennootschap kunnen allemaal genieten van het sociaal statuut van het RIZIV, als ze aan de hierboven toegelichte voorwaarden voldoen.

Andere pensioenoplossingen cumuleerbaar met RIZIV-bijdragen

Kortom: als u een medisch beroep uitoefent dat in aanmerking komt voor een RIZIV-toelage, is dit een interessante eerste stap om uw aanvullend pensioen op te bouwen als zelfstandige.

Daarnaast bestaan er nog andere fiscaal voordelige oplossingen voor een aanvullend pensioen. En het goede nieuws is dat u die oplossingen en hun voordelen kan combineren om een groter kapitaal op te bouwen.

Hieronder de belangrijkste opties.

Het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)

Het VAPZ is een van de populairste oplossingen voor zelfstandigen. Dit zijn de redenen:

• Het is toegankelijk voor alle statuten: zelfstandigen met een eenmanszaak of een vennootschap, in hoofdberoep of bijberoep, meewerkende echtgenoten met maxi-statuut en zelfstandige helpers.
• De premie die u stort om uw pensioenkapitaal aan te vullen, is aftrekbaar in de personenbelasting, waardoor uw belastbaar inkomen daalt. Net zoals uw sociale bijdragen.
• U kan het gestorte bedrag jaarlijks aanpassen of beslissen om niets te storten.

U kan de voordelen van een gewoon VAPZ-contract onbeperkt cumuleren met die van het RIZIV-VAPZ.

De Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen (POZ)

De POZ is exclusief voorbehouden aan zelfstandigen met een eenmanszaak. Het is de perfecte aanvulling op een VAPZ of een RIZIV-VAPZ, als u wil sparen bovenop wat wettelijk mogelijk is via een VAPZ. De premies die u stort, geven u recht op een belastingvermindering.

Individuele Pensioentoezegging (IPT)

De Individuele Pensioentoezegging is voorbehouden aan zelfstandigen met een vennootschap. De voordelen ervan zijn cumuleerbaar met die van het sociaal voordeel van het RIZIV en een VAPZ. Een IPT is interessant voor zelfstandige bedrijfsleiders, want:

• Uw vennootschap betaalt de premies die fiscaal afgetrokken worden van de vennootschapsbelasting
• U bouwt dus via uw vennootschap een aanvullend pensioen op, dat u terugkrijgt wanneer u uw wettelijk pensioen opneemt

Kom meer te weten over het aanvullend pensioen voor zelfstandigen met een eenmanszaak of een vennootschap.

Uw pensioenkapitaal om een vastgoedproject te financieren

Onder bepaalde voorwaarden kan u uw RIZIV-, VAPZ- en IPT-reserve vóór uw wettelijk pensioen gebruiken om privéaankopen of -renovaties van onroerend goed in de Europese Economische Ruimte te financieren.

Het is een interessant financieringsalternatief voor het hypothecair krediet, onder meer omdat er geen krediet-, notaris- of registratiekosten aan verbonden zijn.

De verrichting kan gebeuren onder de vorm van een voorschot. Afhankelijk van de gekozen formule betaalt u interesten op het geleende bedrag, of worden ze afgehouden van uw opgebouwde pensioenreserve.

Pensioensparen in de 3e pijler, de bonus zonder link met uw zelfstandige activiteit

Wil u naast uw aanvullend pensioen nog extra kapitaal opbouwen voor later? Via pensioensparen doet u dat met een fiscaal voordeel. De oplossingen uit de 3e pijler zijn niet gelinkt aan uw beroepsactiviteit. Ze zijn toegankelijk voor alle Belgische burgers vanaf 18 jaar en het belastingvoordeel is cumuleerbaar met dat van uw aanvullend pensioen.

Aanvullend pensioen voor medische beroepen: wat moet u onthouden?

Artsen, tandartsen, apothekers, kinesisten, zelfstandige verpleegkundigen, logopedisten en verloskundigen. Bent u zelfstandige, geconventioneerd en oefent u een van die beroepen uit? Vergeet niet om de voordelen van het sociaal statuut van het RIZIV te activeren. Dat is ongetwijfeld de interessantste manier om uw wettelijk pensioen als zelfstandige aan te vullen.

Maar daar hoeft het niet op te houden, want er zijn nog andere voordelige opties om de puzzel van uw toekomstige aanvullend pensioen samen te stellen, zoals een VAPZ, POZ of IPT.

Onderzoek dus welke combinatie het beste bij u past.